Prokurorët në Milano kanë hapur një hetim ndaj disa italianëve që dyshohet se kanë paguar anëtarë të ushtrisë serbe të Bosnjës për udhëtime në Sarajevë, në mënyrë që të mund të vrisnin civilë gjatë rrethimit katërvjeçar të qytetit në vitet 1990, raporton “The Guardian“, përcjell Reporteri.net.
Më shumë se 10,000 njerëz u vranë në Sarajevë nga bombardimet e vazhdueshme dhe zjarri i snajperëve midis viteve 1992 dhe 1996, gjatë asaj që konsiderohet si rrethimi më i gjatë në historinë moderne, pasi Bosnja dhe Hercegovina shpalli pavarësinë nga Jugosllavia.
Snajperët ishin ndoshta elementi më i frikshëm i jetës nën rrethim në Sarajevë, sepse ata qëllonin njerëzit nëpër rrugë, përfshirë fëmijë.
Grupe italianësh dhe shtetasish të tjerë të huaj, të ashtuquajtur “turistë snajperë”, dyshohet se morën pjesë në masakër pasi paguan shuma të mëdha parash ushtarëve të ushtrisë së Radovan Karaxhiçit, ish-udhëheqësit serb të Bosnjës, i cili në vitin 2016 u shpall fajtor për gjenocid dhe krime të tjera kundër njerëzimit, që t’i çonin në kodrat përreth Sarajevës për të qëlluar mbi popullsinë civile për qejf.
Sarajeva ndodhet në një luginë të rrethuar nga male, gjë që e bëri të lehtë izolimin dhe sulmin ndaj saj.
Prokurorët e Milanos, të udhëhequr nga Alessandro Gobbi, kanë nisur një hetim me synimin për të identifikuar italianët e përfshirë, nën akuzat për vrasje të qëllimshme të rënduar nga mizoria dhe motivet e ulëta.
Hetimi filloi pas një padie të paraqitur nga Ezio Gavazzeni, një shkrimtar me bazë në Milano, i cili kishte mbledhur prova mbi këto akuza, si dhe pas një raporti të dërguar prokurorëve nga ish-kryetarja e Sarajevës, Benjamina Kariq.
Gavazzeni tha se kishte lexuar për herë të parë raportime në shtypin italian në vitet 1990 për të ashtuquajturit “turistë snajperë”, por nisi të hetojë seriozisht vetëm pasi pa dokumentarin Sarajevo Safari (2022) të regjisorit slloven Miran Zupaniç.
Në dokumentar, një ish-ushtar serb dhe një kontraktor pohojnë se grupe perëndimorësh qëllonin mbi civilët nga kodrat rreth Sarajevës.
“Sarajevo Safari ishte pika e nisjes,” tha Gavazzeni. “Nisa një korrespondencë me regjisorin dhe prej andej e zgjeroj hetimin tim derisa mblodha mjaftueshëm material për t’ia paraqitur prokurorëve të Milanos.”
Gavazzeni pohoi se “shumë, shumë, shumë italianë” dyshohet se kanë qenë të përfshirë, pa dhënë një numër të saktë. “Kishte gjermanë, francezë, anglezë… njerëz nga të gjitha vendet perëndimore që paguanin shuma të mëdha për t’i çuar atje për të qëlluar mbi civilët.”
Ai shtoi: “Nuk kishte motive politike apo fetare. Ishin njerëz të pasur që shkonin atje për qejf dhe kënaqësi personale. Po flasim për njerëz që e duan armën, që ndoshta shkojnë në poligone qitjeje ose në safari në Afrikë.”
Ai pretendoi se të dyshuarit italianë takoheshin në qytetin verior të Triestes dhe udhëtonin për në Beograd, prej nga ushtarët serbë të Bosnjës i çonin në kodrat e Sarajevës. “Ekzistonte një trafik i ‘turistëve të luftës’ që shkonin atje për të qëlluar mbi njerëz,” tha ai. “Unë e quaj këtë një mungesë totale ndjeshmërie ndaj së keqes.”
Gavazzeni tha se kishte identifikuar disa nga personat italianë që dyshohet të kenë qenë të përfshirë dhe që pritet të merren në pyetje nga prokurorët në javët e ardhshme.
Ndoshta vrasjet më të njohura nga zjarri i snajperëve janë ato të Boçko Brkiq dhe Admira Ismiq, të cilët u vranë nga një snajper në vitin 1993 ndërsa përpiqeshin të kalonin një urë. Trupat e tyre mbetën për disa ditë në tokë, midis pozicioneve të ushtrisë së Bosnjës dhe asaj serbe. Fotot u botuan gjerësisht dhe u bënë simbol i rastësisë dhe çnjerëzores së luftës.
Rruga kryesore që hyn në Sarajevë, Bulevardi Meša Selimović, u quajt “Rruga e Snajperëve” sepse ishte tepër e rrezikshme, por nuk mund të shmangej pasi ishte rruga drejt aeroportit të Sarajevës. Dritaret e tramvajeve dhe autobusëve ishin të shpuara nga plumbat dhe përreth kishte tabela paralajmëruese për snajperë.
Avokati Nicola Brigida, i cili ndihmoi Gavazzenin në përgatitjen e çështjes, tha:
“Provat e grumbulluara pas një hetimi të gjatë [nga Gavazzeni] janë të mirëargumentuara dhe mund të çojnë në një hetim serioz për identifikimin e fajtorëve. Ekziston gjithashtu edhe raporti i ish-kryetares së Sarajevës.”/Reporteri.net
